Waarom je zolder in de zomer een oven wordt

Een zolder wordt in de zomer warm omdat het dakvlak de hele dag de zon vangt, de warmte door de pannen naar binnen trekt en ’s avonds onder de nok blijft hangen, waar meestal geen raam zit om hem kwijt te raken. Een dakpan wordt op een zomerse dag makkelijk zestig graden, en op een slecht geïsoleerde zolder is het op een warme middag al snel vijf tot tien graden warmer dan op de begane grond.

Drie dingen bepalen hoe heet het wordt: hoe goed het dak geïsoleerd is, hoeveel zon er door het glas binnenvalt en of je de warmte ’s nachts weer kwijtraakt. Hieronder lopen we ze een voor een na, met aan het eind de volgorde waarin je ze aanpakt en een tabel met alle maatregelen naast elkaar.

Isolatie werkt twee kanten op

Dakisolatie wordt meestal uitgelegd als iets voor de winter, maar in de zomer doet dezelfde laag het omgekeerde werk en houdt hij de warmte van de pannen buiten. Belangrijker dan de dikte is dat de laag doorloopt, want een isolatiedeken die bij de dakkapel stopt en er aan de andere kant weer begint, laat precies op die naad de warmte binnen.

De zwakke plek van een zolder zit zelden in het midden van het dakvlak. Hij zit op de aansluitingen: bij de nok, bij de goot en rond de dakkapel.

Kun je een bestaande dakkapel na-isoleren?

Een bestaande dakkapel is na te isoleren zonder hem te vervangen, zolang het houten geraamte gezond is: bij een renovatie gaat de oude beplating eraf en komt er achter de nieuwe een dik isolatiepakket in de zijwangen en het platte dak. Een kapel uit de jaren tachtig zit vaak rond een RC-waarde van 1,3, terwijl de kapellen die wij nu bouwen RC 6,0 halen, en de aansluiting op het dakvlak eromheen werken we daarbij mee af.

Van binnenuit na-isoleren kan ook, met platen tegen de wangen en het plafond, maar dan wordt de kapel binnen kleiner en blijft de koude of warme strook bij de aansluiting vaak zitten. Hoe zo’n pakket is opgebouwd en welke waarde het haalt, staat bij dakkapel isoleren.

Wanneer ventileer je een warme zolder?

Een warme zolder ventileer je ’s nachts en in de vroege ochtend, als de buitenlucht koeler is dan de lucht binnen, en overdag houd je de ramen juist dicht om de warmte buiten te houden. Een dakkapel met twee draaikiepramen aan weerszijden geeft je dwarsventilatie, en als je ze ’s avonds allebei openzet, trekt de warmte van de dag in een uur weg.

De meeste trek krijg je met twee openingen op verschillende hoogte, zoals een raam in de dakkapel en een dakraam of luik hoger in het dak, omdat warme lucht boven naar buiten gaat en onderin koele lucht wordt aangezogen. Eén raam in het midden doet dat niet, want er moet ergens lucht in kunnen om lucht eruit te krijgen.

Welk glas houdt de warmte het best buiten?

Is hitte het probleem, kies dan zonwerend glas: dat heeft een lage zontoetredingsfactor, de g-waarde, waardoor er ongeveer de helft minder zonnewarmte door de ruit komt dan bij gewoon HR++ glas. HR++ en triple glas houden vooral in de winter de warmte binnen, en triple laat iets minder zon door, maar het is niet gemaakt om de zomer buiten te houden.

Het nadeel van zonwerend glas merk je in de winter, omdat het dan ook de gratis zonnewarmte en een deel van het daglicht tegenhoudt. Per ligging van het dakvlak kom je daarom meestal op het volgende uit:

• Op het zuiden en westen zonwerend glas, en denk daarnaast na over zonwering aan de buitenkant.
• Op het oosten valt vooral ochtendzon, en dat is meestal goed te doen met alleen zonwerend glas.
• Op het noorden volstaat gewoon isolerend glas, want daar gaat het om licht en niet om warmte.

Buitenzonwering of binnenzonwering: wat werkt op zolder?

Zonwering aan de buitenkant houdt de warmte tegen voordat die door het glas komt, en binnenzonwering doet dat niet, want wat eenmaal door de ruit is blijft als warmte in de kamer hangen. Op een dakkapel werken een screen of een rolluik het best, liefst in een kast die al wordt meegebouwd als we de dakkapel plaatsen, terwijl een uitvalscherm minder goed past omdat er vlak onder het dakje weinig ruimte is.

Zonwering aan een woning is in de regel vergunningvrij, behalve bij een monument of in een beschermd dorpsgezicht. Wat een rolluik op een dakkapel kost en hoe de kast wordt ingebouwd, lees je bij de dakkapel met rolluik.

Maakt een dakkapel je zolder warmer of koeler?

Een goed gebouwde dakkapel maakt je zolder niet warmer, zolang de zijwangen en het platte dak geïsoleerd zijn, het glas bij de ligging past en er een raam in zit dat ’s nachts open kan. Op het noorden of oosten valt er weinig directe zon op het glas en blijft de zolder koel, terwijl een kapel op het zuiden of westen zonder zonwering in de namiddag flink kan opwarmen; hoe je die kant kiest staat bij een dakkapel in de zon of in de schaduw.

Een dakraam is bij een warme zolder vaak lastiger dan een dakkapel, omdat schuin glas in het dakvlak de hoge zomerzon bijna recht opvangt, terwijl het staande glas van een dakkapel een deel ervan laat afketsen. Een dakkapel heeft bovendien ramen die je ’s nachts wijd open kunt zetten voor dwarsventilatie, en de verschillen op een rij staan bij dakkapel of dakraam.

Wat ventileren niet oplost

Ventileren lost drie oorzaken niet op: een slecht geïsoleerd dakvlak, te veel onbeschermd glas op het zuiden of westen, en warmte die overdag in de constructie en de vloer is opgeslagen en ’s nachts pas langzaam vrijkomt. Als de warmte binnen al is, kun je hem alleen nog wegblazen, en daarom begint een koele zolder bij isolatie en zonwering en komt het ventileren daarna.

Let bij het isoleren ook op het vocht, want warme en vochtige lucht van binnen mag niet in de koude laag van het dak terechtkomen. Een isolatiepakket zonder dampremmer aan de warme kant levert op termijn vocht in de constructie op, en dat merk je pas als het al een tijdje aan de gang is.

Wanneer heeft een airco op zolder zin?

Een airco heeft pas zin als het dak geïsoleerd is, de zonwering hangt en je ’s nachts ventileert, en de zolder op hete dagen toch te warm blijft, want op een ongeïsoleerd dak koel je vooral de zon weg. Een mobiele airco is het goedkoopst, maar blaast zijn warme lucht via een slang door een open raam naar buiten, terwijl een split-airco met een buitenunit veel zuiniger koelt en wel een installateur en een leiding door de gevel vraagt.

Mechanische afzuiging met een ventilator in het raam of het dak koelt niet maar ververst de lucht, en dat helpt ’s nachts, terwijl hij overdag alleen warme buitenlucht aantrekt. Waarom het platte dakje van een kapel geen goede plek is voor een buitenunit, lees je bij een airco op de dakkapel.

In welke volgorde pak je een te warme zolder aan?

Begin bij de isolatie en eindig bij een apparaat, want elke stap maakt de volgende kleiner of overbodig, en aan het signaal erachter merk je of die stap bij jou het probleem is.

1. Controleer eerst de dakisolatie, zeker als de schuine wand op een zomermiddag warm aanvoelt of je kale sporen en dakbeschot ziet.
2. Houd daarna de zon buiten met een screen, rolluik of zonwerend glas, als de warmte vooral binnenkomt wanneer de zon op het glas staat.
3. Ventileer vervolgens ’s nachts met twee openingen, als de zolder ’s avonds warmer blijft dan de lucht buiten en niet afkoelt.
4. Koel pas als laatste met een split-airco, als de zolder na de eerste drie stappen op hete dagen nog steeds te warm blijft.

Gaan we bij jou een dakkapel plaatsen, neem dan alle drie mee: een doorlopende isolatielaag, ramen die tegenover elkaar open kunnen en glas dat bij de ligging past. Samen maken ze van een zolder een kamer waar je in augustus ook overdag prettig kunt zijn.